Kurban Duran’dan Modern İnsanın Sorumluluk Çıkmazına Felsefi Bakış

Felsefe ve Çocuk Gelişimi uzmanı Kurban Duran, Jean-Paul Sartre’ın varoluşçu felsefesini modern toplumun “sorumluluktan kaçış” pratikleriyle sentezleyerek çarpıcı açıklamalarda bulundu. Duran, günümüz insanının özgürlüğü bir yük olarak gördüğünü ve bu yükten kurtulmak için çeşitli "bahaneler" ürettiğini vurguluyor.

"Özgürlük Bir Mahkûmiyettir" Uzman Kurban Duran, Sartre’ın Varlık ve Hiçlik yapıtındaki temel öğretileri hatırlatarak, insanın özgürlükten kaçışının aslında kendi varlığından bir kaçış olduğunu ifade ediyor. Duran’ın analizine göre; Sartre bu eserinde insanı rahatlatacak hiçbir kapı aralamaz, aksine insanın özgür olduğunu ve bu özgürlükten kaçamayacağı hakikatini haykırır. Duran, felsefi perspektifini şu temeller üzerine oturtuyor: Önce Varoluş, Sonra Öz: İnsan belirlenmiş bir özle dünyaya gelmez; önce var olur, ardından kendi seçimleriyle kendini inşa eder.   Hiçlik ve Eksiklik: İnsan, olduğu şeyle yetinmeyen, sürekli kendini aşan eksik bir varlıktır.   Determinizmin Reddi: İnsan "olan" değil, "olmakta olan" bir varlıktır; bu durum onu kadercilikten ve determinizmden kurtarır. Modern İnsanın "Kötü Niyet" Çıkmazı Çocuk gelişimi ve felsefe alanındaki birikimiyle toplumsal davranışları gözlemleyen Kurban Duran, günümüzde özgürlüğün ağır bir yük olarak algılandığına dikkat çekiyor. Duran, Sartre’ın "kötü niyet" (mauvaise foi) kavramının modern dünyadaki yansımalarını şu sözlerle açıklıyor: "İnsan özgür olduğunu bildiği halde, sanki başka türlü davranamazmış gibi davranıyor{C}{C}{C}. 'Elimde değildi', 'sistem böyle', 'herkes böyle yapıyor' gibi cümleler, modern insanın en sık sığındığı kaçış yolları haline gelmiş durumda{C}{C}{C}."   Duran, bu kaçışın bireyi özgürleştirmediğini, aksine başkalarının kararlarına teslim ederek "hiçliğe" sürüklediğini belirtiyor. Özellikle günümüzdeki tarikat ve cemaat yapılarındaki mürit ilişkilerini, sorumluluğu başkasına devrederek rahatlama çabasının en belirgin örneği olarak gösteriyor "Anlamı Dışarıda Aramayın" Haberimizin odağındaki isim olan Duran, Sartre’ın döneminden bugüne insan doğasındaki bu kaçış eğiliminin değişmediğini savunuyor. Hayatın anlamının dışarıda hazır bir şekilde bizi beklemediğini hatırlatan uzman, anlamın her gün aldığımız özgür kararlarla inşa edildiğinin altını çiziyor. Kurban Duran, modern bireyi sarsıcı bir soruyla baş başa bırakıyor: "Özgürlüğün bedelini ödemeye hazır mısın, yoksa iyi niyetli bir yalanla yaşamaya mı?".