​Sosyal ve kültürel bir varlık olarak insan kendi varoluşunu tamamladıktan sonra özünü oluşturur. Bundan dolayı varoluşçu filozoflar perspektifinden bakılınca aslında insan: olan değil, olabilecek potansiyellerin toplamıdır. Orta çağ dönemin de avrupa da geçmişin kültürel aktarımlarının sonucunda insanın özü varoluşundan önce geldiği düşüncesi ve inancı hakimdi. Bu inançtan dolayı düşüncenin kaderi de yine Tanrı, kilise veya otoriteye dayanıyordu. Ancak 17. yüz yıla gelindiğinde geçmişten köklü bir kopuş gerçekleşerek; Kant, Hume, Locke gibi birçok filozofun öncülüğünde aydınlanma çağı başlamıştır. Şüphesiz bu çağın önde gelen büyük fikir babalarından biride Descartes tır. ​Descartes’in modern toplumun oluşmasın katkısı: Descartes modern toplumun ilk kanıtını kendi zihninde, kendi düşüncesinde buldu. Bu kanıt şüphesiz felsefede özne merkezli düşüncenin de başlangıç noktası sayılır. Bundan dolayı Descartes bütün bilgiyi bir devrim niteliğinde sağlam temellere oturturken, modern toplumunda temellerini atmış oluyordu. Descartes’la birlikte tüm kalıp yargılar yıkılarak; insanın önceden dizayn edilmiş hazır bir kalıp olarak değil, kendi kendisini şekillendiren bir balçık olduğu görüşü yaygınlık kazanmıştır. Modern toplumun inşasında şüphesiz başka nedenlerde vardır; ancak onlardan en önemlisi Descartes ın “düşünüyorum” düsturudur. İşte bu fikirlerin toplamı ilk kez avrupa modern toplumunu inşa etmiştir. ​Bizde ki yansımaları var mı? ​Bizim toplumumuz açısından bakıldığında ise bizde böyle bir aydınlanma devri olduğunu söylemek güçtür. Çünkü bu aydınlanma fikrinin oluşabilmesi için bu fikirleri ortaya çıkaran tecrübe ve akılcılık çığırlarının; Descartes, Locke v.b ile gelişen bütün modern felsefenin de Türkiye’de yaşanması gerekirdi. Oysa avrupa da bu gelişmeler olduğu sırada Türkiye, avrupa ile hiçbir fikir temasına girmeden içine kapanmıştır. Ancak bu fikirler dışarıdan getirtilen bir fikir aşısının neticesinde geçte olsa bizde de ışıltıları görülmeye bşlanmıştır. Özellikle Tanzimat dönemi ortaya çıkan aydınlar ve düşünce akımları bunun en bariz göstergesidir. Ahmet Cevdet paşa, Abdullah Cevdet, Şinasi, Namık Kemal, Ali Suavi gibi düşünür ve devlet adamları kendi aralarındaki çekişmelere rağmen, modern toplumun inşası için çalışmışlarsa da pek başarılı olamamışlardır, hatta bazılarının hayatına malolmuştur. Daha sonraki dönemde ise Rıza Tevfik, Baha Tevfik vb ile devam eden uğraşlar Cumhuriyet döneminde de devam etmiştir. Özellikle Baha Tevfikin “Bizde bir felsefe dili yoktur, ben bunu yapmaya çalışıyorum. Şark ve Garp arasındaki zikzakları kesmek, şark kaynaklarının artık yeni bir ürün veremeyeceğini ilan etmek istiyorum. Garp’ın hayatının üstünlüğü, felsefenin üstünlüğü ile paraleldir... bugünün ilim ve fenni dünün felsefesidir, bugünün felsefesi ise yarının ilim ve fennidir” sözü ile bir girizgah niteliğinde olan bu bölümü Cumhuriyet dönemine geçmeden noktalayalım. ​