Psikolog Sibel Özdemir: "Özdeğer Kaybı Çoğu Zaman Sessiz Bir Hayatta Kalma Stratejisidir"

Psikolog Sibel Özdemir, bireylerin kendi değerlerini kaybettiklerini neden yıllarca fark edemediklerine dair çarpıcı açıklamalarda bulundu. Özdemir, özdeğer kaybının genellikle sessiz ve kademeli bir süreç olduğunu, bireyin bu durumu fark etmemesinin altında yatan temel nedenin ise zihnin geliştirdiği "savunma mekanizmaları" olduğunu belirtti.

Özdeğer Kaybı Neden Fark Edilmez? ​Özdeğerin kişinin kendisini başkalarının onayıyla değil, var olduğu haliyle değerli hissetmesi olduğunu ifade eden Özdemir, bu kaybın fark edilmesini zorlaştıran "mikro süreçleri" şöyle sıraladı: ​Kişinin kendi ihtiyaçlarını sürekli ertelemesi. ​Başkalarının beklentilerinin önceliklendirilmesi. ​Sürekli "anlayan" taraf olmaya çalışmak. ​Onay almak uğruna kendinden vazgeçmek. ​Özdemir, bireylerin bu davranışları "doğru olanı yapmak" olarak algıladıkları için yaşadıkları kaybı göremediklerini vurguladı. ​Çocukluktan Gelen "Koşullu Sevgi" Mirası ​Özdeğer algısının temellerinin çocuklukta atıldığını belirten Sibel Özdemir, sevgi ve onayın koşullara bağlandığı ortamlarda yetişen çocukların şu mesajları içselleştirdiğine dikkat çekti: ​Sessiz kalındığında sevilmek. ​Uyum sağlandığında değer görmek. ​Kendini ifade ettiğinde reddedilme kaygısı yaşamak. ​Bu öğrenilmiş davranışların yetişkinlikte otomatik bir "hayatta kalma stratejisi" haline geldiğini belirten Özdemir, zihnin "sessiz kaldığında güvende oluyorsun" mesajını koruyarak özdeğer kaybını görünmez kıldığını ifade etti. ​Zihnin Savunma Kalkanları: İnkâr ve Rasyonalizasyon ​Özdeğerin zarar gördüğünü fark etmenin utanç ve suçluluk gibi acı verici duyguları tetikleyebileceğini söyleyen Özdemir, zihnin bu acıdan kaçmak için şu mekanizmaları kullandığını belirtti: ​İnkâr: "Sorun yok, ben iyiyim" diyerek durumu reddetmek. ​Rasyonalizasyon: "Böyle olmak en mantıklısı" diyerek mantığa bürümek. ​Minimizasyon: Yaşanan kaybı "önemsiz" gibi göstermek. ​İdealleştirme: "Onlar haklı, ben yanlış yapıyorum" diyerek başkalarını yüceltmek. ​"Suçluluk Duymayın, Bu Sizin Suçunuz Değil" ​Özdeğer kaybının bilinçli bir seçim olmadığını vurgulayan Psikolog Sibel Özdemir, iyileşme sürecinin kendimize "Ben bu stratejiyi kullanırken hangi acılardan korunuyordum?" sorusunu sormakla başladığını ifade etti. Özdemir'e göre iyileşme için atılabilecek küçük ama güçlü adımlar şunlar: ​İhtiyaçları Fark Etmek: Bugün kendiniz için küçük bir ihtiyaç belirleyin. ​Sınır Koymak: Ufak bir "hayır" deneyimi yaşayın. ​Kendine Şefkat: Kendinizle konuşurken yargılayıcı olmayan bir dil kullanın. ​Özdemir, "Özdeğer geri kazanılmaz; hatırlanır ve yeniden inşa edilir" diyerek sürecin aceleye getirilmemesi ve şefkatle yönetilmesi gerektiğini belirterek sözlerini tamamladı.