Kardeş Kıskançlığı: Bastırılan Değil, Yönetilmesi Gereken Bir Duygu
Bir çocuğun hayatındaki en uzun soluklu ilişki kardeşiyle olan ilişkidir. Bu ilişki çoğu zaman oyun, paylaşım ve destekle anılsa da özellikle okul öncesi dönemde kıskançlık duygusunu da içinde barındırabilir. Çocuklar kıskançlıklarını çoğu zaman doğrudan ifade etmezler.
Bunun yerine:
Fiziksel şiddet içerikli davranışlar
Sözel saldırganlık
Kardeşin eşyalarına zarar verme
Aşırı sevgi gösterisi altında zarar verici temas gibi davranışlar sergileyebilirler .
Kıskançlık doğal bir duygudur. Ancak yönetilemediğinde davranış problemine dönüşür. Annelerin müdahale biçimleri de önemlidir. Annelerin çoğunlukla konuşma, empati kurdurma, sözel uyarı hatta zaman zaman bağırma ve fiziksel müdahale yöntemlerini kullandıkları ancak bu yöntemlerin uzun vadede kıskançlığı azaltmadığı görülmüştür .
Ben bir psikolojik danışman olarak şunu özellikle vurgulamak isterim:
Kıskançlık çoğu zaman “Sevgin azalıyor mu?” korkusudur.
Çocuk kardeşini değil, kaybetme ihtimalini kıskanır.
Bu nedenle ebeveynlere birkaç temel öneri sunmak isterim:
Duyguyu yasaklamayın, davranışı sınırlandırın.
Örneğin:
“Şu an öfkelenmiş görünüyorsun. Kardeşin oyuncağını alınca zorlanmış olabilirsin. Ama vuramazsın. Hadi başka nasıl çözebiliriz?” demek gibi.
Büyük çocuğun rol değişimine psikolojik olarak hazırlanması : Abla/abi oldun yerine Ailemize yeni biri katılıyor dilinin kullanılması
Kıyaslamadan kaçının. Kıyaslama, kıskançlığı tetikleyen en güçlü değişkenlerden biridir. “Bak kardeşin…” cümleleri kardeş bağını zedeler.
Ekran süresini ve kardeşlerin kontrolsüz yalnız kalma süresini gözden geçirin.
Ortak masa oyunları
Hikâye saati
Birlikte fiziksel aktiviteler yapılabilir
işbirliği teşvik edilmelidir. Kim daha iyi? yerine Nasıl birlikte yapabiliriz? dili kullanılmalıdır.
Adalet anlayışı benimsenmelidir. Her çocuğa, ihtiyacı kadar ilgi verilmelidir.
Bağırma ve fiziksel ceza bırakılmalıdır. Kısa vadede durdurur, uzun vadede saldırganlığı artırır.
Yoğun ve süreklilik gösteren şiddet davranışlarında profesyonel destek alınmalıdır.
Sağlıklı kardeş ilişkileri tesadüf değildir.
Aile içi denge, adalet duygusu ve duygusal güvenle inşa edilir.
Ve unutmayalım:
Kardeş kıskançlığı bastırılması gereken bir duygu değil, doğru rehberlikle çocuğun sosyal ve duygusal gelişimini güçlendiren bir fırsattır.