Performansın Belirleyicisi: Duygu Durumu
Sporcu, kendisinden beklenen performanstan daha düşük bir performans gösterdiğinde genelde fiziksel bir problem yok ise duygu durumu ile ilgili faktörler neden gösterilir. Spor hem izleyiciyi hem de performans gösteren sporcuyu etkileyen güçlü duygusal tepkilerin ortaya çıkmasına neden olur. Sporcuyu kötü ruh hali olumsuz etkilediği gibi iyi ruh hali ise performansını olumlu şekilde etkilediği görülmüştür.
Sporcular kendi duygularına hâkim olmanın performansına nasıl etki edeceklerinin farkındadırlar; yoğun antrenman yapmak, yetenek sahibi olmak bunlar sporcu için çok önemli olsa da duygu durumu faktörü sporcuların performanslarında ayrıştırıcı etkiye sahiptir. Beden ve zihnin hazır olması, kontrol edilebilmesi sporcunun başarıya ulaşması için tek koşuldur.
Ruh Halini Stabil Tutmak ve Profesyonel Destek
Ruh halinin performansa etkisi ortadayken hayatın içinde olan ve yaşanan gelişmelerden tabii olarak duygu değişimi yaşayan, sosyal bir varlık olan sporcunun ruh halini stabil durumda tutmak pek mümkün görünmektedir. Sporcularda gerginlik, tedirginlik, stres, üzüntü gibi duyguların kontrol edilebilir seviyede olması istenilen bir durumdur.
Bunun için profesyonel destek alan sporculara, spor psikolojik danışmanları Brunel Ruh Hali Ölçeği'ni (Brunel Ruh Hali Ölçeiğini) uygulayarak ruh hali profili oluştururlar ve bu profile göre sporcunun performans öncesi duygu durumuna uygun destek sağlarlar. Ruh halinin ölçümü haftalık olarak takip edildiğinde en optimal duruma, ruh haline ulaşmak için teknikler uygulanır. Kadınlar olumsuz ruh halini erkeklere göre iki kat daha fazla yaşarlar ve daha uzun süre sürdürme eğilimi gösterirler.
Spor psikolojik danışmanları üstün performansın, gerçek potansiyelin ortaya konulması için destek sağlayacak teknikleri uygular ve yönetir.
Ruh Hallerini Düzenleme Yöntemleri
- Beslenme: Karbonhidrat ve yağ zengini gıdaların tüketiminin kontrol altına alınması sporcunun durumuna uygun protein zengini gıdaların beslenme planına eklenmesi önerilir.
- Müzik: Amaçlanan ruh haline uygun müzik seçilmelidir. Canlılık ve enerjiklik isteniyorsa ilham verici sözlü, hareketli müzikler; saldırganlık ve agresif duygu durumu için güçlü karakterli film müzikleri, agresif söylem içeren şarkılar; sakin bir ruh hali için ise doğa sesi, kuş, nehir, su sesi olan sözsüz enstrüman eşliğinde müzikler tercih edilmelidir.
- Egzersiz Türü: Yoğun antrenman döneminde performans öncesi antrenman sertliği düşürülmeli ve egzersiz çeşitlendirilmelidir.
- Dinlenme: Sporcu yeterli dinlenme ve toparlanma süresine sahip olmalı, spa, masaj gibi imkanlar ile desteklenmelidir.
- Moral Verici Konuşma veya Takım Sohbeti: Bireysel sporcuda antrenör, sporcunun en iyi yönüne vurgu yaparak duygu durumunu olumlu hale getirecek konuşma yapmalıdır. Takım sporlarında ise sporcunun takıma katkısı vurgulanmalı, takım bütünlüğü üzerinde duran konuşmalar ve takım içi olumlu tepkiler ile duygu durumu olumlu hale getirilmelidir.
- Kendi Kendine Konuşma: Sporcu, kendi kendine konuşarak performans gösterdiği alana uygun önemli noktaları veya kendi duygu durumuna uygun söylemleri üretip tekrarlayarak duygu durumunu düzenleyebilir. "Sakin kal, Kafanı dik tut, kendini topla, hadi hızlan, gayretli ol" ikazlarını kendisine yaparak ruh halini düzenlemede kendisine katkı sağlar. Kendinden şüphe duymak, antrenmanlardan kaçınmaya veya ilerleme kaydetmek için gereken çabayı ertelemeye yol açabilir.
Ruhun yorgunsa önce ruhunu topla çünkü beden ruhu takip eder.
