Vestibüler Hassasiyet Nedir?
Vestibüler hassasiyet, genellikle bir Duyu Bütünleme Bozukluğu olarak ele alınır ve tedavisi esas olarak Ergoterapi uzmanları tarafından uygulanan Duyu Bütünleme Terapisi ile yapılır. Bu terapinin temel amacı, merkezi sinir sisteminin vestibüler (denge ve hareket) uyaranları daha doğru işlemesini ve bu uyaranlara adaptif, uygun tepkiler vermesini sağlamaktır.
Bu bireyler hareketten kaçınır, denge kaybı korkusu yaşar ve hareketli ortamlarda mide bulantısı hissedebilirler. Müdahaleler, güvenlik ve kontrol hissini artırmaya odaklanır.
Kontrollü ve Yavaş Hareket
Salıncakta sallanma, hamakta dönme gibi aktiviteler çok yavaş ve çocuğun kontrolünde başlatılır. Hareketin hızı, yönü ve süresi, kişinin tolere edebileceği seviyede tutulur.
Doğrusal Hareket Tercihi
Dairesel veya dönme hareketleri yerine (baş dönmesini artırabilir), ileri-geri veya yukarı-aşağı gibi doğrusal ve ritmik hareketler kullanılır (örneğin yavaşça sallanan salıncaklar).
Derin Basınç ve Proprioseptif Girdi ile Destekleme
Vestibüler sistemle yakından ilişkili olan proprioseptif sistem (derin duyu), denge ve vücut farkındalığına destek olur. Bu nedenle, hareketli aktivitelere başlamadan önce veya hareket sırasında eklemlere yönelik ağır iş aktiviteleri (sıkı kucaklamalar, ağır bir şey itme/çekme, zıplama) entegre edilir. Bu, kişiye vücut pozisyonu hakkında ek bilgi sağlar ve güvende hissetmesine yardımcı olur.
Yer Çekimine Güven Egzersizleri
Başlangıçta ayakları yere basan ve yüksekliği düşük olan denge tahtaları, engel parkurları kullanılır. Amaç, yer çekimine karşı güveni kademeli olarak artırmaktır.
Ergoterapinin Genel Hedefleri
Ergoterapist, bu müdahaleleri uygularken:
Duyusal Modülasyonu Geliştirir
Beynin gelen vestibüler bilgiyi filtreleme, düzenleme ve yorumlama yeteneğini iyileştirir.
Adaptif Cevapları Teşvik Eder
Kişinin çevreden gelen hareket uyaranına uygun, işlevsel ve organize bir motor veya duygusal tepki vermesini sağlar (Örn: Sallanmaktan korkan çocuğun, yavaşça sallanmaya başlaması ve bu aktiviteyi tolere edebilmesi).
Günlük Yaşama Katılımı Artırır
Sonuç olarak, kişinin okulda, evde ve sosyal ortamlarda denge, koordinasyon ve motor planlama gerektiren aktivitelere (spor, merdiven çıkma, yazı yazma) daha rahat ve dengeli bir şekilde tam katılımını sağlar.